Ven sông Sài Gòn phía Nhị Bình, Đông Thạnh: dạo bờ sông, vườn cây và cà phê sân vườn

Phía đông bắc vùng Hóc Môn, các xã cũ Nhị Bình, Đông Thạnh, Thới Tam Thôn (nay chủ yếu thuộc xã Đông Thạnh) chạy xuống sát sông Sài Gòn; đây là vùng thấp còn nhiều vườn cây, ruộng, kênh rạch và các quán sân vườn, nơi người thành phố tìm tới để thấy sông và cây xanh vào cuối tuần. Đường vào chủ yếu qua các trục như Đặng Thúc Vịnh, Bùi Công Trừng và đường làng nhánh.

Bài gợi ý cách đi, những kiểu chỗ ngồi, mùa nước và triều cường, và những điều cần biết để giữ an toàn ở bờ sông. Không giới thiệu quán cụ thể, không nêu giá; các quán ven sông mở, đóng, đổi tên khá nhanh, bạn nên xem thông tin mới nhất trước khi đi.

Vì sao bờ sông phía Hóc Môn còn xanh

Sông Sài Gòn chảy dọc ranh giới phía đông bắc của vùng Hóc Môn, ngăn với đất Bình Dương cũ ở bờ bên kia (nay cũng thuộc TP Hồ Chí Minh sau sáp nhập 7/2025). Dải đất ven sông phía Hóc Môn thấp, nhiều kênh rạch nhỏ ăn thông ra sông, chịu ảnh hưởng con nước lên xuống mỗi ngày. Đất thấp, dễ ngập, nên đô thị hoá ở đây chậm hơn vùng giồng cao phía tây và phía nam.

Nhờ vậy vùng Nhị Bình, Đông Thạnh cũ còn giữ được nhiều cây xanh: vườn cây ăn trái, hàng dừa nước ven rạch, ruộng lúa, ruộng rau, ao cá. Có những đoạn đường làng hai bên là vườn, đi một quãng dài mới thấy nhà. Với người ở nội thành chật chội, đó là thứ hiếm.

Tất nhiên vùng này cũng đang thay đổi: khu dân cư mới, nhà xưởng nhỏ, công trình hạ tầng mọc dần. Cảnh quan bạn thấy hôm nay có thể khác sau vài năm, nên nếu thích vẻ quê ven sông, đi sớm vẫn hơn.

Đi đường nào vào vùng ven sông

Từ trung tâm xã Hóc Môn hoặc từ Quận 12 cũ, người ta thường đi theo các trục hướng về phía đông bắc như Lê Văn Khương rồi Đặng Thúc Vịnh, hoặc vào Bùi Công Trừng ở vùng Nhị Bình. Từ các trục này, nhiều đường làng nhỏ rẽ ra phía sông, có đoạn là đường bê tông vừa một ô tô, có đoạn là đường đất.

Vì đường nhánh nhiều và giống nhau, ứng dụng bản đồ là trợ thủ cần thiết. Tuy vậy, bản đồ có khi dẫn vào đường cụt hay đường quá hẹp cho ô tô; khi thấy đường nhỏ dần, nên dừng hỏi người địa phương. Đi xe máy thoải mái hơn; đi ô tô nên chọn điểm đến có chỗ đỗ rõ ràng.

Mùa mưa và những ngày triều cường cao, một số đoạn đường thấp gần sông có thể ngập nước. Nếu thấy nước tràn mặt đường, đừng cố vượt qua khi không biết độ sâu; quay lại tìm đường khác hoặc chờ nước rút.

Mùa nước và lúc nên đi

Vùng ven sông thay đổi rõ theo mùa và theo con nước. Bảng dưới là nhịp chung, giúp bạn chọn lúc đi; thời điểm triều cường cụ thể nên xem thông báo của cơ quan khí tượng thuỷ văn.

Nhiều người thích đi vào chiều muộn mùa khô, khi gió từ sông thổi vào, nắng dịu và mặt nước đổi màu theo hoàng hôn. Đó cũng là giờ muỗi bắt đầu nhiều; mang theo thuốc chống muỗi.

Những kiểu chỗ ngồi ven sông

Quán cà phê sân vườn. Bàn ghế dưới tán cây, có chòi, võng, có quán nhìn ra sông hoặc ra rạch. Hợp để ngồi cả buổi chiều, trò chuyện, đọc sách. Cuối tuần có thể đông vào chiều muộn.

Quán ăn đồng quê. Phục vụ món quê như cá lóc nướng, canh chua, lẩu mắm, gà; thường có chòi riêng cho nhóm. Hỏi giá món tính theo ký trước khi gọi.

Bờ đê, đường ven rạch công cộng. Một số đoạn đường ven kênh, ven rạch có thể dừng xe ngắm cảnh. Không đỗ xe chắn lối, không xả rác.

Vườn nhà dân. Một vài nhà vườn đón khách xem vườn, mua trái theo mùa; cần hỏi trước, không tự ý vào.

Quán võng ven đường. Mái lá hoặc mái tôn, vài chục chiếc võng, nước mía, nước dừa, cà phê. Rẻ, đơn giản, hợp để nghỉ chân giữa vòng đi, nhất là buổi trưa.

Chòi câu, ao cá. Một số quán sân vườn có ao cá cho khách câu chơi, cá câu được chế biến tại chỗ. Hỏi rõ cách tính trước khi câu, và giữ trẻ xa mép ao.

Vườn cây ăn trái và mùa trái ven sông

Đất phù sa ven sông và kênh rạch hợp với nhiều loại cây ăn trái. Ở vùng Nhị Bình, Đông Thạnh cũ, bạn có thể gặp vườn xoài, mít, chuối, dừa, ổi, mận, mãng cầu, có nơi trồng xen trong vườn nhà, có nơi thành vườn riêng. Không phải vùng chuyên canh trái cây như Lái Thiêu bên kia sông, nhưng đủ để những con đường làng có bóng mát và có mùa trái.

Mùa trái rộ của phần lớn cây ăn trái Nam Bộ rơi vào khoảng cuối mùa khô và đầu mùa mưa. Lúc này, trước một số cổng vườn có bày vài sạp nhỏ bán trái hái trong ngày. Mua vài ký trái mang về là cách vừa ủng hộ người làm vườn vừa có quà cho nhà.

Nếu muốn vào vườn hái trái, cần có sự đồng ý của chủ vườn; một số vườn có đón khách theo mùa, nhiều vườn thì không. Trèo cây, đứng trên bờ mương trơn để hái là chuyện nguy hiểm, nhất là với trẻ em; để chủ vườn hái giúp.

Chụp ảnh ven sông: giờ đẹp và góc nhìn

Ánh sáng đẹp nhất ở bờ sông là sáng sớm và chiều muộn. Buổi sáng, sương mỏng trên mặt nước, hàng dừa nước in bóng, thuyền nhỏ đi lại; buổi chiều, mặt sông đổi màu theo hoàng hôn, bờ bên kia thành một dải tối. Giữa trưa ánh sáng gắt, ảnh phẳng và cháy sáng.

Góc nhìn hay là đứng trên một đoạn bờ cao hoặc một cây cầu nhỏ qua rạch, nhìn dọc theo dòng nước; hoặc đứng trong vườn nhìn ra sông qua tán cây. Hàng dừa nước, rặng bần, ruộng lúa ven sông là những lớp tiền cảnh dễ dùng.

Khi chụp, đừng đứng sát mép bờ bùn hay trên cầu tạm không chắc chắn. Không chụp cận mặt người dân khi chưa hỏi, nhất là người đang làm việc. Thiết bị bay chụp ảnh trên cao phải tuân thủ quy định hiện hành về khu vực và thủ tục bay; vùng ven đô gần sân bay, khu quân sự có nhiều giới hạn, nên kiểm kỹ trước.

Một buổi chiều mẫu ở ven sông

Nhiều người thành phố chọn đi vùng ven sông vào buổi chiều thay vì buổi sáng. Rời nhà sau giờ trưa, tránh nắng gắt nhất, tới Đông Thạnh khoảng giữa chiều. Ghé đình Tân Thới Tam Thôn hoặc một đình làng gần đó, đi một vòng đường làng giữa vườn cây khi nắng đã dịu.

Cuối chiều ra một quán sân vườn hay một đoạn bờ rạch có chỗ ngồi, uống nước, ngắm hoàng hôn trên sông. Ăn tối sớm với món quê ở quán ven sông, rồi về khi trời vừa tối, trước khi đường làng tối hẳn.

Lịch này hợp với mùa khô, khi chiều không mưa. Mùa mưa, mưa thường đổ vào buổi chiều, nên đổi sang đi buổi sáng. Dù đi giờ nào, hãy tính thời gian về để không phải chạy đường làng ven sông khi trời đã tối. Nhớ mang áo khoác mỏng: gió sông lúc chiều tối mát hơn hẳn trong phố, nhất là vào những tháng cuối năm.

An toàn ở bờ sông và kênh rạch

Bờ sông Sài Gòn và các rạch nối ra sông có dòng chảy theo con triều, lúc mạnh lúc yếu; bờ nhiều đoạn là bùn, dễ sụt lở. Không tắm sông, không cho trẻ chơi gần mép nước khi không có người lớn sát bên. Đuối nước xảy ra rất nhanh, kể cả ở chỗ nước tưởng nông.

Ở quán sân vườn có ao, hồ, rạch chảy qua, để ý hàng rào, lan can; với trẻ nhỏ, chọn bàn xa mép nước. Không ngồi trên các cầu khỉ, cầu gỗ cũ để chụp ảnh nếu không chắc chúng chịu được sức nặng.

Buổi tối, đường làng ven sông ít đèn. Nếu ở lại muộn, đi chậm, bật đèn, cẩn thận với ổ gà và những khúc quanh sát mép rạch. Ăn uống có rượu bia thì không tự lái xe về; vùng ven sông cách nội thành một quãng đường dài, nhiều đoạn tối.

Đò ngang và chuyện qua sông

Trước khi có nhiều cầu, người hai bờ sông Sài Gòn qua lại bằng đò ngang. Vùng ven sông phía Hóc Môn cũng từng có những bến đò nhỏ nối sang bờ bên kia, phục vụ người đi chợ, đi làm. Ngày nay cầu và đường bộ thay thế phần lớn, số bến còn chạy ít đi.

Nếu bạn muốn đi đò cho biết, hãy hỏi người địa phương xem bến nào còn hoạt động, giờ giấc ra sao; đừng dựa vào thông tin cũ trên mạng. Khi đi đò, mặc áo phao nếu được cung cấp, không đứng trên đò, không chở quá tải, và tránh đi lúc trời giông.

Ngay cả khi không qua sông, đứng ở một bến đò cũ nhìn sang bờ bên kia cũng giúp hình dung vùng này từng sống với sông thế nào: chở trầu, chở rau, chở lúa theo đường thuỷ trước khi đường bộ thành trục chính.

Giữ cho vùng ven sông còn đẹp

Khách cuối tuần đông lên kéo theo rác: chai nhựa, túi ni lông, hộp xốp bị bỏ lại ở bờ rạch, ven đường. Rác trôi xuống kênh rồi ra sông, làm hỏng chính cảnh quan mà người ta tìm tới. Mang rác về hoặc bỏ đúng thùng ở quán là việc nhỏ nhưng có ý nghĩa.

Không hái trái, bẻ cành, dẫm lên luống rau, ruộng lúa để chụp ảnh. Đất ven sông là sinh kế của người dân. Nếu muốn chụp ảnh trong vườn hay ruộng, hỏi chủ trước; nhiều người sẵn lòng nếu bạn hỏi tử tế.

Giữ âm lượng vừa phải, nhất là loa di động. Vùng ven sông yên tĩnh là lý do nó đáng tới; người sống ở đây cũng cần sự yên tĩnh ấy vào cuối tuần.

Cuối cùng, ủng hộ những quán, những vườn giữ được cảnh quan tử tế: quán có thùng rác, có lối đi gọn, không lấn bờ rạch, không chặt cây xây chòi bê tông. Lựa chọn của khách góp phần quyết định vùng ven sông sẽ đổi thay theo hướng nào.

Câu hỏi thường gặp

Nhị Bình nay thuộc xã nào?

Từ ngày 1/7/2025, xã Nhị Bình cũ cùng Đông Thạnh và Thới Tam Thôn được gom vào xã Đông Thạnh mới của TP Hồ Chí Minh. Thới Tam Thôn nay chủ yếu thuộc xã Đông Thạnh; ranh giới chi tiết nên kiểm trên bản đồ hành chính mới.

Ven sông Hóc Môn có chỗ bơi lội được không?

Không nên bơi ở sông Sài Gòn và kênh rạch: dòng chảy theo con triều, bờ bùn sụt lở, chất lượng nước không bảo đảm. Nếu muốn bơi, chọn hồ bơi có cứu hộ. Trẻ em phải luôn có người lớn trông sát khi ở gần nước.

Triều cường ảnh hưởng thế nào tới chuyến đi?

Những ngày triều cường cao, một số đường thấp gần sông có thể ngập, quán ven rạch có thể bị nước tràn sân. Xem lịch triều do cơ quan khí tượng thuỷ văn công bố và hỏi quán trước khi đi vào các tháng cao điểm cuối năm.

Đi ô tô vào vùng ven sông có tiện không?

Các trục chính đi ô tô được, nhưng nhiều đường làng ra sông hẹp, khó tránh và quay đầu. Nên chọn điểm đến có bãi đỗ, hỏi đường trước; nếu không chắc, đỗ ở chỗ rộng rồi đi bộ một đoạn.

Có thể câu cá ở bờ sông không?

Người địa phương có câu cá ở rạch, ven sông, nhưng cần chú ý an toàn bờ bùn, con nước và quy định của địa phương về khu vực được câu. Không câu ở khu vực cấm, gần công trình hay bến tàu. Hồ câu giải trí là lựa chọn an toàn hơn cho gia đình.