Với xe máy, nửa ngày đủ để đi một vòng ở Hóc Môn: vòng lịch sử qua Bà Điểm, Ngã Ba Giồng; vòng ven sông qua Đông Thạnh, Nhị Bình; hoặc vòng vườn kiểng, đường làng ở phía tây của vùng. Mỗi vòng có hai ba điểm dừng, xuất phát sớm buổi sáng và về trước trưa hoặc đi chiều về trước tối.
Đây là gợi ý cho người thích đi chậm, không phải lịch trình tour. Bài nêu thứ tự điểm và lý do chọn, không vẽ lộ trình từng ngã rẽ vì đường nội vùng thay đổi, có đoạn đang thi công; hãy dùng ứng dụng bản đồ để dẫn đường. Chuyện chọn lối ra khỏi nội thành và giờ kẹt xe ở cửa ngõ có bài riêng ở mục giao thông.
Nguyên tắc chung cho mọi vòng
Nửa ngày ở vùng ven đô dễ bị đường đi ăn mất. Nguyên tắc đầu tiên là chọn một vòng, đừng ghép hai. Thứ hai, xuất phát sớm: đi lúc trời vừa sáng, bạn tránh được kẹt xe ở cửa ngõ, tránh nắng, và tới chợ khi hàng ăn sáng còn đủ. Thứ ba, đi đường làng thay vì bám trục lớn: chậm hơn một chút nhưng ít xe tải, cảnh đẹp hơn.
Mỗi vòng dưới đây đều bắt đầu bằng bữa sáng, có một điểm chính, một điểm phụ và một chỗ nghỉ. Khoảng cách giữa các điểm trong vùng thường không xa, nhưng nhiều ngã rẽ, đường hẹp; tính thời gian dư cho những lần dừng hỏi đường, dừng chụp ảnh.
Đi nhóm thì giữ khoảng cách giữa các xe, người đầu đoàn đi chậm, chờ ở các ngã rẽ. Không chạy hàng hai hàng ba trên đường làng hẹp; nhường đường cho xe chở nông sản và người dân đi lại.
Vòng 1: Lịch sử Bà Điểm – Ngã Ba Giồng
Vòng này hợp với người muốn hiểu vùng đất Mười tám thôn vườn trầu và gia đình có con đang học lịch sử địa phương. Thứ tự gợi ý:
- Ăn sáng ở chợ Bà Điểm hoặc khu dân cư quanh đó (nay xã Bà Điểm), ngắm nhịp buổi sáng của vùng đông dân sát cửa ngõ.
- Đi về phía Xuân Thới Thượng cũ qua các đường nội vùng, để ý những ngôi nhà cũ, hàng cau còn sót lại giữa phố mới.
- Tham quan Khu di tích Ngã Ba Giồng khoảng một đến hai giờ, khi trời còn mát.
- Ghé một đình làng trong vùng nếu còn thời gian, xem kiến trúc gỗ mái ngói, hỏi người giữ đình trước khi vào.
- Nghỉ ở quán cà phê dưới tán cây trước khi quay về, tránh về đúng giữa trưa nắng.
Vòng này đi chủ yếu trong vùng đô thị hoá mạnh, đường đông hơn hai vòng sau. Bù lại, bạn thấy rõ nhất sự đổi thay của Hóc Môn: di tích lịch sử nằm giữa phố xá, nhà trọ, xưởng nhỏ.
Vòng 2: Ven sông Đông Thạnh – Nhị Bình
Vòng này dành cho người muốn thấy sông và cây xanh, hợp nhóm bạn, cặp đôi. Thứ tự gợi ý:
- Ăn sáng ở khu trung tâm xã Hóc Môn hoặc dọc Lê Văn Khương khi đi lên phía Thới Tam Thôn cũ.
- Ghé đình Tân Thới Tam Thôn, ngôi đình làng được nhắc nhiều nhất của vùng, nay trong xã Đông Thạnh; xem từ bên ngoài hoặc vào nếu được phép.
- Theo Đặng Thúc Vịnh, Bùi Công Trừng đi về phía sông, rẽ vào các đường làng ra bờ rạch, bờ sông; dừng ở những đoạn có chỗ đỗ an toàn.
- Ngồi một quán sân vườn ven sông uống nước hoặc ăn trưa sớm với món quê.
- Về trước giờ nắng gắt, hoặc nếu đi buổi chiều thì đổi thứ tự: ra sông cuối ngày để ngắm hoàng hôn.
Mùa mưa và những ngày triều cường cao, kiểm trước xem đường ven sông có ngập không. Đường làng ở đây nhiều đoạn hẹp, sát mép rạch; chạy chậm, nhất là khi đường ướt.
Vòng 3: Vườn kiểng và đường làng phía tây
Vòng này hợp với người chơi cây và người thích đường quê vắng. Phía tây vùng Hóc Môn, giáp Bình Chánh cũ và Long An cũ, còn nhiều đất nông nghiệp, vườn ươm, vườn lan, trang trại nhỏ. Thứ tự gợi ý:
- Ăn sáng ở chợ Hóc Môn tại khu trung tâm thị trấn cũ, mua ít nước uống, đồ ăn nhẹ.
- Đi về phía Tân Thới Nhì, Xuân Thới Đông cũ (nay thuộc xã Xuân Thới Sơn) theo các đường nội vùng, để ý các dãy lưới che của vườn lan, vườn ươm.
- Ghé một hai vườn lan, vườn kiểng đã hỏi trước hoặc vườn có bày bán ven đường.
- Dừng ở một hồ câu hay quán võng nghỉ chân, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ.
- Mua cây trước khi về, chèn chắc trên xe, đi thẳng về nhà.
Vùng phía tây này rộng và xã Xuân Thới Sơn có đời sống riêng phong phú; trang này chỉ nhắc ở mức vùng. Đường ở đây có đoạn xe tải chở vật liệu, chở hàng ra vào xưởng; đi chậm và giữ lề phải.
So sánh nhanh ba vòng
Bảng dưới giúp chọn vòng theo sở thích và hoàn cảnh. Đánh giá là tương đối, dựa trên đặc điểm chung của mỗi khu vực.
| Tiêu chí | Vòng 1: Lịch sử | Vòng 2: Ven sông | Vòng 3: Vườn kiểng |
|---|---|---|---|
| Không khí | Phố xá xen di tích | Quê ven sông, cây xanh | Đường làng, vườn ươm |
| Mật độ xe | Đông hơn | Vừa, có đoạn vắng | Vừa, có xe tải ở vài đoạn |
| Hợp với | Học sinh, gia đình | Nhóm bạn, cặp đôi | Người chơi cây, gia đình có trẻ |
| Thời điểm đẹp | Sáng sớm | Sáng sớm hoặc chiều muộn | Sáng, mùa trước Tết |
| Lưu ý | Kiểm giờ mở cửa di tích | Triều cường, đường hẹp ven rạch | Hỏi trước vườn có đón khách |
Nếu chỉ đi Hóc Môn một lần, nhiều người chọn vòng 2 vì cảnh ven sông khác hẳn nội thành; nếu đi lần thứ hai, thử vòng 1 để hiểu lịch sử vùng.
Chuẩn bị xe và người
Kiểm tra xe trước khi đi: lốp, phanh, đèn, xăng. Đường làng có đoạn đá, ổ gà, đinh vương vãi gần các công trình; nên biết trước chỗ vá xe gần nhất hoặc mang theo số của một dịch vụ cứu hộ xe bạn tin dùng. Đổ đầy xăng trước khi vào vùng ven sông vì cây xăng thưa hơn trên các đường làng.
Người đi nên mặc áo khoác chống nắng, đeo khẩu trang chống bụi khi qua trục lớn, đội mũ bảo hiểm cài quai đúng cách kể cả trên đường làng. Mang nước, áo mưa, thuốc chống muỗi. Điện thoại sạc đầy, có sạc dự phòng.
Không uống rượu bia nếu còn lái xe về. Ăn trưa có món nhậu ở quán ven sông là cám dỗ quen thuộc; hãy quyết định ai lái trước khi gọi món.
Nếu chở trẻ nhỏ, cho trẻ đội mũ bảo hiểm vừa cỡ, ngồi giữa hai người lớn hoặc ghế ngồi gắn xe chắc chắn; không để trẻ đứng phía trước tay lái. Nghỉ thường xuyên hơn để trẻ đỡ mỏi.
Ăn trưa và nghỉ trưa giữa vòng
Nửa ngày buổi sáng thường kết thúc bằng bữa trưa trước khi về. Ở vòng 1, quán cơm, quán bún quanh khu dân cư Bà Điểm, Xuân Thới Thượng cũ nhiều và tiện. Ở vòng 2, quán sân vườn, quán đồng quê ven sông cho bữa trưa thong thả hơn. Ở vòng 3, quán dọc các trục nội vùng phía tây đơn giản hơn, có khi phải đi một đoạn mới gặp.
Người địa phương nghỉ trưa thật sự: nhiều vườn, nhiều cửa hàng nhỏ đóng cửa sau bữa trưa tới đầu giờ chiều. Nếu định ghé vườn hay hỏi chuyện ai, tránh khung giờ này. Với người đi chơi, đây cũng là lúc nên nghỉ: một chiếc võng dưới tán cây ở quán nước ven đường, ly nước mía, vài chục phút chợp mắt.
Đi buổi chiều thì ngược lại: ăn trưa ở nhà, xuất phát sau giờ nắng gắt, ăn tối sớm ở vùng ven rồi về. Chọn kiểu nào là tuỳ thói quen, nhưng đừng chạy xe máy đường dài vào đúng giữa trưa nắng.
Gặp mưa giữa vòng
Mùa mưa ở TP Hồ Chí Minh, mưa thường đến nhanh, nặng hạt trong một thời gian ngắn rồi tạnh. Nếu gặp mưa lớn giữa đường làng, tấp vào một mái hiên, quán nước hay trạm chờ, mặc áo mưa, chờ qua cơn nặng nhất. Đừng cố chạy trong mưa trắng trời trên trục có xe tải; tầm nhìn kém, phanh kém, nước bắn từ xe lớn rất nguy hiểm.
Sau mưa, đường đất đỏ, đường ven rạch trơn; một số đoạn trũng có nước đọng, che mất ổ gà. Chạy chậm, giữ khoảng cách, tránh phanh gấp. Khu vực ven sông có thể ngập nhanh nếu mưa trùng triều cường; nước ngập sâu không rõ thì quay lại.
Có sấm sét thì không trú dưới cây cao đứng một mình giữa ruộng, không đứng ở bờ sông trống trải. Vào nhà, quán có mái chắc chắn chờ hết giông rồi mới đi tiếp.
Ghi lại chuyến đi
Một vòng nửa ngày ở Hóc Môn để lại khá nhiều thứ đáng nhớ nếu bạn chịu ghi lại: tên một con đường làng còn hàng cau, một quán nước có ông chủ kể chuyện vườn trầu, một vườn lan có cây đẹp. Ghi chú ngắn trên điện thoại kèm vị trí trên bản đồ sẽ giúp lần sau quay lại đúng chỗ, hoặc chia sẻ cho bạn bè.
Ảnh chụp nên có cả ảnh rộng của cảnh quan, không chỉ ảnh người. Vài năm nữa, khi một con đường làng thành phố, chính những tấm ảnh bình thường hôm nay sẽ là tư liệu quý về một vùng đất đang đổi thay rất nhanh.
Nếu ghi lại câu chuyện của người địa phương, hãy hỏi họ có muốn được nêu tên không, và ghi rõ đó là lời kể, không phải tư liệu đã kiểm chứng. Đó là cách tôn trọng cả người kể lẫn người đọc sau này.
Trên đường về: tránh dồn ứ ở cửa ngõ
Đường về thường mệt hơn đường đi. Nếu đi buổi sáng, cố về trước trưa, khi các nút giao lớn chưa đông. Nếu đi buổi chiều cuối tuần, nhất là Chủ nhật, dòng xe từ các tỉnh phía tây bắc đổ về thành phố có thể làm khu vực cửa ngõ kẹt kéo dài. Xem tình hình giao thông trên ứng dụng bản đồ trước khi rời Hóc Môn.
Một mẹo của người hay đi là về bằng đường khác đường đi: nếu lên bằng trục lớn, về có thể theo đường nội vùng ra phía Quận 12 cũ hay phía Bình Tân, tuỳ nhà mình ở đâu. Không có lối nào luôn nhanh; điều quan trọng là linh hoạt theo tình hình hôm đó.
Nếu mệt, buồn ngủ, dừng lại uống nước, rửa mặt. Lái xe khi mệt sau một ngày nắng là rủi ro thật, nhất là trên các trục có nhiều xe tải.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy từ trung tâm lên Hóc Môn có mệt không?
Với người quen đi xe máy trong thành phố, quãng đường lên Hóc Môn không quá xa; mệt chủ yếu do kẹt xe và nắng ở các trục cửa ngõ. Đi sớm, chọn đường nội vùng và nghỉ giữa chừng sẽ đỡ mệt nhiều.
Có thể đi hết ba vòng trong một ngày không?
Về lý thuyết là được nếu đi từ sáng sớm tới chiều, nhưng sẽ vội và tốn nhiều thời gian di chuyển. Chọn một hai vòng, dành thời gian ở từng điểm sẽ thú vị hơn, và có lý do quay lại lần sau.
Đi xe máy điện có đủ pin cho một vòng không?
Tuỳ quãng đường từ nhà bạn và dung lượng pin. Hãy tính tổng quãng đường cả đi lẫn về trên ứng dụng bản đồ và so với quãng đường xe chạy được thực tế. Điểm sạc ở vùng ven đô chưa dày như nội thành; đừng để pin cạn mới tìm chỗ sạc.
Đi một mình có an toàn không?
Ban ngày, đi một mình trên đường làng Hóc Môn nhìn chung không có gì đáng ngại nếu giữ thói quen an toàn: không để đồ giá trị lộ ra, không dừng ở chỗ vắng quá lâu, báo người thân lịch trình. Tránh đi đường ven sông vắng vào ban đêm.
Có cần mang theo đồ ăn không?
Không cần nhiều; vùng này có chợ, quán dọc đường. Mang nước uống, chút đồ ăn nhẹ là đủ, nhất là khi đi cùng trẻ nhỏ hoặc khi vào vùng ven sông, vườn kiểng, nơi quán xá thưa hơn.